



L’an deux mille vingt-cinq, le deuxième jour du mois de décembre, les sénateurs se sont réunis en l’hémicycle du Sénat à Gitega pour la 20ème séance plénière de la septième législature relative à l’analyse et adoption du projet de programme des activités pour la période du 02 au 23 décembre 2025.
Les travaux de cette séance ont été dirigés par Très Honorable Gervais NDIRAKOBUCA, Président du Sénat. Cette séance a vu la participation de 12 sénateurs et a débuté comme d’habitude, par une prière à 9 heures 29 minutes.
Voici en intégralité le déroulement de cette séance :
Umukuru w’Inama Nkenguzamateka
Dusabe Honorable Jean Baptiste aturagize Imana.
Nyakwubahwa cegera ca mbere c’Umukuru w’Inama Nkenguzamateka ; Nyakwubahwa cegera ca kabiri c’Umukuru w’Inama Nkenguzamateka ;
Ba Nyakwubahwa bakenguzamateka murongoye imigwi yamaho, ba Nyakubahwa bakenguzamateka ;
Ba Nyakwubahwa bakozi bose bo mu kigo c’Inama Nkenguzamateka duhereye kuri Secrétaire Général n’abamufasha bose.
Dukoraniye ngaha uno musi kugira ngo turabire hamwe ibikorwa vya mbere tugiye kurangura muri uku kwezi kwa cumi na kabiri, aho ku musi w’ejo twatanguje ibi bikorwa. Tugire turabire hamwe rero muri izi ndwi zikurikira uko ibikorwa bizokurikirana.
Nitegereje ndabona yuko ivyo dusabwa n’amategeko bikwiye dushobora gutangura inama kubera yuko ba Nyakwubahwa abakenguzamateka basabwa n’amategeko bose barahari kugira ngo cette plénière ishobore gukorana kandi ifate ingingo.
Igikorwa kidukoranije rero uno musi ni ukwiga ikijanye na calendrier. Nibaza yuko babibahaye, nibaza yuko batanguye kuza barabishira mu machine, birimwo ? Murabironka mu machine ? Kuri Whatsapp ? Nagira ngo hari logiciel ituma tubironka bidaciye muri Whatsapp ? Nibaza yuko ari ukuvyiga babirabe kuko tugira dutangure kwiga n’ayandi mategeko, vyose kugira ngo bize vyorohe, aho umuntu ari hose aronse akanya ashobore kwugurura imashini ace aba arakora igikorwa.
Abakenguzamateka bafatiriwe ni Honorable Secrétaire Général, na Honorable Secrétaire Général Adjoint, barungitse ama procurations. Iya Secrétaire Général ifiswe na Deuxième Vice, iya Secrétaire Général Adjoint yarambariye ikibazo afise nimba atawe yayihaye nca ndayifata jewe nyene.
Karibu Honorable Cyriaque, tukuvuze uca useruka? Turakuvuze neza yuko na procuration yawe ngire ndayitore none urabinyankiye uciye useruka. Karibu Imana ishimwe cane.
Le projet de calendrier rero dufise ni iyuko uno musi twagize réunion de Bureau élargi, hanyuma ubu naho turi muri plénière, hanyuma iheze ba Nyakubahwa abakenguzamateka n’abakozi bamwe bamwe bo mu Nama Nkenguzamateka baca baja muri atelier kandi nibaza yuko ari atelier izodufasha cane. Turafise rero kuri uno musi nkuko ejo nabishikirije, hariho amategeko yavuye muri Reta dutegerezwa kwiga muri iri sasa risanzwe, uno musi duca tugira na saisine.
La Commission Permanente chargée des Questions Politiques, Diplomatiques, de Défense et de Sécurité, ainsi que les relations avec l’Assemblée législative de la Communauté East Africaine, le Bureau élargi twipfuje yuko twoyiha amategeko abiri :
Hanyuma, la Commission Permanente chargée des Questions Institutionnelles, Juridiques, Administratives, de Décentralisation des Droits et Libertés Fondamentaux et de contrôle dans de la Représentativité dans les Institutions na yo ni amategeko abiri :
La Commission Permanente chargée des Questions Economiques, des Finances du Budget, de l’Environnement, des Question Sociales, de la Jeunesse, des Sports et de la Culture :
Onze heures, nabivuze yuko ba Nyakubahwa abakenguzamateka n’abakozi bamwe bamwe baca baja muri atelier.
Mercredi le 3 atelier izoca ibandanya, jeudi atelier ibandanye hanyuma abazoba batari muri atelier bace bakora akazi ka misi yose, les travaux en commission. Vendredi le 5, nkuko ejo twabishikirije, certains sénateurs vont participer à la 15ème édition des jeux Interparlementaires de l’EALA à Kampala en Ouganda. Abazoba basigaye na bo, bakore ibikorwa vyo mu migwi.
Lundi le 8, mardi le 9, mercredi le 10, jeudi le 11, vendredi le 12, lundi le 15, mardi le 16, aho hose tuzoba turi muri ivyo bikorwa, bamwe muri ivyo bikorwa vy’ama jeux, abandi na bo bakora ibikorwa vyo mu migwi.
Mercredi le 17, travaux en commissions, jeudi le 18 travaux en commissions, vendredi le 19 travaux en commissions, lundi le 22, travaux en commissions, mardi le 23 à 8heures, réunion du Bureau, hanyuma 9heures réunion du Bureau élargi, hama 10heures séance plénière. Voilà le projet de calendrier.
Nagomba gusaba rero uwoba afise ico ashikiriza kw’iyi projet de calendrier ijambo ni iryo uwo ari we wese agomba kurifata. Honorable Cyriaque.
Umukenguzamateka NSHIMIRIMANA Cyriaque
Murakoze Nyeniteka, jewe ngize amakenga kuri iyi calendrier kuko mbona izogera le 23 décembre, mugabo ntabonamwo révision ya loi budgétaire kandi umengo iriko irategurwa.
Umukuru w’Inama Nkenguzamateka
Ni ikibazo kitoroshe, ariko kandi mu ma projets de loi twarungikiwe na Reta ntiraza, kuko n’amabwirizwa twashikirije ejo, le projet de révision budgétaire ntiraba. Numvise yuko na ba Secrétaire Général ngo bataraja muri discussion budgétaire et arbitrage, ariko arbitrage yo nibaza yuko idashobora kuba.
Kandi turavye na Conseil des Ministres yaheruka kuba ntiyari iriko. Nibaza yuko hashobora kuba Conseil des Ministres, soit ya mercrédi prochain ariho ngira ngo bazoyiga canke baze bayishire muri extra-ordinaire. Ivyo rero nibaza yuko tuzoca tubipanga neza tubonye bayiduhaye. Turazi neza ko révision budgétaire izobaho, mugabo kubera muri Reta atakiravayo, nibaza yuko vyogorana. Kandi calendrier dufise ngaha, aha hari ama jeux, no muri Assemblée nationale na bo nyene tuzoba turikumwe. C’est vrai bobo ni benshi naho bamwe boba bavuyemwo bokora, mugabo nibaza yuko iyi projet de calendrier izoba le 23 ari ho nkeka dushobora kuronka aho dushira le budget tumaze kuyironka. Si non, tuzoyikora ijoro n’umurango bamaze kuyidushikiriza.
Votre observation. Atawufise iyindi observation twemeze rero kubera twabonye na quorum yotugora kubera yuko bazoba bari mu ngendo, ni co gituma twaciye dufata uyu mwanya wose tugafata izi ndwi zose. Naho twovuga ngo dufate za ndwi zibiri, vyotugora kuronka quorum kubera yuko ba Nyakwubahwa abakenguzamateka bazoba bari muri izi jeux. Hanyuma, hariho n’abandi bazoba bari mu yandi ma missions. Ni co gituma twaciye dufata zirya ndwi zitatu zose kugira ngo bizobe vyoroshe.
Atawufise iyindi observation rero nibaza yuko twokwemeza le projet de calendrier. Tuyemeze.
Nagire ndangize rero ndabakengurukira kubera yuko mwitavye iki gikorwa. Kandi nizeye neza nkuko nabishikiirije ejo, yuko tuvuye mu karuhuko dufise inkomezi zikwiye kugira ngo vy’ukuri dukore igikorwa abenegihugu baduhamagariye. Kandi twizera neza yuko Imana yo yabikoze igaca kuri abo benegihugu, ari yo izobandanya idufata ukuboko kugira vy’ukuri ico yatubonyemwo abe ari co dukora, hanyuma n’abenegihugu batunganirizwe. Murakoze rero nibaza yuko twoca turangiriza ngaha.
Inama ya bose yabaye mu mutekano ntangere irangizwa n’igisabisho igihe c’isaha zitatu n’iminota 48.